زماني خواندن يک کتاب براي کودک خوشايند و لذتبخش است که موجودات خيالي داستان به پرواز در آيند، قطارها به صورت واقعي حرکت کنند و صدا بدهند و خرگوش ها در زير نورماه به خواب بروند. هنگامي که براي کودک خود کتاب مي خوانيد فرصت پيدا مي کنيد تا با صداهاي موجودات و شخصيت هاي داستان سخن بگوييد، تخيلي رفتار کنيد و حتي مانند يک کودک باشيد. به عبارت ديگر از شخصيت واقعي خود خارج شده و مانند شخصيت هاي داستان رفتار کنيد. شما تصميم مي گيريد که چقدر هيجان زده باشيد، شادي کنيد، يا غمگين و حتي عصباني شويد. چقدر بايد روي يک شخصيت تاکيد کنيد و چه اندازه لازم است که بر هيجان قصه بيفزاييد، به اين ترتيب نتيجه کار منحصربفرد خواهد بود. کودک در سنين خيلي پايين (شيرخوارگي) که درکي از معاني واژه ها ندارد و تفاوت ظريف موجود بين آنها را نمي فهمد، از شنيدن صداهاي متنوع شما و ديدن احساسات و عواطف شما لذت مي برد. اداي عبارت هاي داستان توسط شما حاوي علائم و نشانه هاي محرمانه است که فقط شما و فرزندتان مفهوم آن ها را درک مي کنيد. چگونه براي فرزند خود کتاب مي خوانيد؟ با صداي آهسته، با لحني گرم و دلنشين، با شور و حرارت يا...؟ به هر شيوه اي که براي کودک خود کتاب بخوانيد، مي توانيد بيش از پيش به او نزديک شده و از کنار يکديگر بودن لذت ببريد. وقتي که کودک از سنين پايين با کتابخواني آشنا شود، همراهي شما به او کمک مي کند که به تدريج مهارت هاي فردي خود را گسترش داده و تکامل بخشد. ارزشمندترين دستاورد نيز علاقه مند شدن به کتاب است.
انتخاب کتاب براي کودکان
به دنبال کتاب هايي بگرديد که داستان هاي خوب و متنوعي دارند، کتاب هاي مصور و کتاب هايي که شما نيز از مطالعه آنها لذت مي بريد و کتاب هايي که با خلق و خوي کودک شما سازگار است. براي انتخاب کتاب مرحله زندگي کودک خود را در نظر بگيريد و ببينيد در چه دوره تکاملي قرار دارد. نخستين دوره کودکي، دوره اي است که بچه ها مهارت هاي سرگرم کننده متعددي را فرا مي گيرند و با شرايط تازه اي روبه رو مي شوند. براي کودکان مختلف و مناسبت هاي گوناگون، کتاب هاي متنوعي موجود است، تقريبا درباره هر موضوعي کتاب وجود دارد. به دنيا آمدن فرزند دوم، نگهداري از کودک، دوست يابي، دوستان واقعي و غيرواقعي، به مدرسه رفتن، اخلاق هاي خوب، اخلاق هاي بد، عواطف و احساسات، همکاري کردن، به دکتر رفتن، به دندانپزشکي رفتن، تنها بودن با خواهر يا برادر خود، خوابيدن و حتي مراسم مذهبي. آيا تا به حال پس از خواندن عبارتي از يک کتاب به فکر نيفتاده ايد که «اين موضوع همان چيزي است که مي خواهم با کودکم در ميان بگذارم...»؟ خواندن کتاب کودکان، به بزرگسالان (والدين) کمک مي کند تا بتوانند آنچه در ذهن خود دارند، بيان کنند و چيزهايي که گاه والدين نمي توانند براي اداي آن واژه اي بيابند را بيابند. کتابي را براي فرزند خود انتخاب کنيد که:
- هر دو از خواندن آن لذت مي بريد و به موضوع آن علاقه منديد.
- با خواندن آن، کودک شما دانستني هايي درباره جهان پيرامون خود مي آموزد.
- به شما کمک مي کند که آنچه در ذهن خود داريد، بيان کنيد.
-به کودک کمک مي کند تا احساس خوب و مثبتي از خود داشته باشد و به قابليت هاي تازه خود پي ببرد.
- به کودک کمک کند که بداند در دنياي اطراف او کودکان ديگري هم هستند که شرايط و احساسات مشابهي با او دارند.
- به کودک کمک کند تا مفاهيم و معاني ارزش ها، سنت ها، خانواده، جامعه و... را درک کند.
کتاب هاي مورد علاقه شيرخوارگان
- کودک از بدو تولد از شنيدن صداي کتاب خواندن شما لذت مي برد، براي او شنيدن صداي گرم و دلنشين شما لذتبخش ترين چيز در دنياست. تا زماني که کودک با حوصله به سخنان شما گوش مي دهد کتابخواني را ادامه دهيد.
- قبل از خواب، هنگامي که کودک با شيئي بازي مي کند و آن را روي زمين مي غلتاند زمان مناسبي براي گوش کردن به کتاب خواني شماست.
- به کودک امکان آشنا شدن با کتاب به شيوه خودش را بدهيد. در اين سن، کودک دوست دارد اشيا» را بجود، پاره کند، روي آنها بنشيند يا بايستد. بنابراين از کتاب هاي نرم، پارچه اي و مقاوم استفاده کنيد.
- کتاب هايي که در هر صفحه، يک تصوير کامل و مشخص دارند.
- کتاب هايي که داستان بسيار کوتاه و درباره موضوع هايي آشنا و مملوس با زندگي کودک دارند.
مناسب ترين کتاب دوره نوپايي
- داستان هاي کوتاه درباره موضوع هاي مختلف و متنوع.
- کتاب هاي کارتي (هر صفحه از کتاب يک کارت جداگانه است) و داستان هايي که از زندگي روزمره کودک سرچشمه گرفته اند.
- کتاب هايي که اشعار موزون دارند و بچه ها مي توانند آنها را تکرار کنند.
- کتاب هايي که مضمون واحدي دارند. به طور مثال درباره شکل هاي هندسي، رنگ ها يا حروف الفبا نوشته شده اند.
کتاب هاي مورد علاقه کودکان پيش دبستاني
- کتاب هايي که داستان بلند و کمي پيچيده تر دارند.
- کتاب هايي که اشعار موزوني دارند و درباره زندگي روزمره کودکان نوشته شده اند و براي گسترش دنياي آنها و افزايش دانسته هايشان سودمندند.
- لطيفه، قصه هاي بلند، قصه هاي محلي و سنتي که ترسناک نباشند.
در پايان ذکر اين نکته ضروري است که هيچگاه بيش از حد به مطالعه کتاب اصرار نکنيد. چون اين امر نتيجه معکوس دارد و کودک را از کتاب گريزان مي سازد.